De Wet DBA in de praktijk

Wat er veranderde

De Wet DBA bestaat sinds 2016, maar de Belastingdienst handhaafde jarenlang nauwelijks. Dat stopte op 1 januari 2025. Sindsdien kan de Belastingdienst bij een opdrachtgever loonheffingen naheffen als een zzp’er in werkelijkheid als werknemer werkt. Hoe hoog zo’n naheffing uitvalt, hangt af van wat er is betaald en over welke periode.

Over werk vóór 2025 wordt niet nagerekend. Het risico ligt formeel vooral bij de opdrachtgever. Toch merk je het als zzp’er: sommige organisaties huren minder zzp’ers in, of alleen nog via een tussenpartij.

Wat geldt in 2026

De zogenoemde zachte landing is voor 2026 gedeeltelijk verlengd. Er worden nog geen verzuimboetes opgelegd. Vergrijpboetes zijn wel mogelijk, maar alleen bij bewezen opzet of grove schuld. Die boetes bedragen in de regel 25% (grove schuld) of 50% (opzet) van de naheffing, met een maximum van 100%. Denk aan een opdrachtgever die waarschuwingen negeert en een foute constructie bewust doorzet.

Vanaf 1 januari 2027 verdwijnt de zachte landing. Dan zijn ook verzuimboetes weer mogelijk, en mag de Belastingdienst controleren zonder eerst een bedrijfsbezoek af te leggen. Het kabinet wil de handhaving daarna stap voor stap opvoeren.

Het wetsvoorstel dat de regels moest verduidelijken, heeft het kabinet in april 2026 grotendeels geschrapt. Het werkt nu aan een Zelfstandigenwet. Wanneer die komt en wat erin staat, is nog niet bekend.

Laag uurtarief: het rechtsvermoeden

Verdien je minder dan € 38 per uur, dan kun je straks stellen dat je eigenlijk werknemer bent. Je opdrachtgever moet dan bewijzen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Lukt dat niet, dan heb je recht op de bescherming van een werknemer, zoals loondoorbetaling bij ziekte.

De Eerste Kamer nam deze wet in juni 2026 aan. De ingangsdatum wordt bij koninklijk besluit vastgesteld en ligt naar verwachting op 1 januari 2027. Het rechtsvermoeden werkt alleen als jij er zelf een beroep op doet. Een tarief onder € 38 is niet verboden en er staat geen boete op.

Waar naar gekeken wordt

De regels zelf veranderden niet. De beoordeling komt uit de rechtspraak, vooral het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad. In de praktijk kijkt de Belastingdienst naar drie dingen:

Gezag. Bepaalt de opdrachtgever hoe, wanneer en waar je werkt, zoals bij een leidinggevende?
Inbedding. Werk je mee in de organisatie zoals collega’s in loondienst, met dezelfde taken, een eigen e-mailadres en vaste plek in het rooster?
Ondernemerschap. Heb je meerdere klanten, loop je risico, investeer je in je bedrijf en bepaal je je eigen tarief?

Het gaat om de werkelijkheid, niet om het contract. Een modelovereenkomst helpt alleen als je ook echt werkt zoals erin staat.

Wat je zelf kunt doen

Werk waar het kan voor meer dan één opdrachtgever. Leg vast welk resultaat je levert in plaats van alleen hoeveel uur je beschikbaar bent. Gebruik je eigen spullen, stuur facturen en bepaal zelf je werktijden binnen de afspraken.

Verdwijnen die kenmerken bij een lange opdracht, bespreek het dan met je opdrachtgever. Het is in jullie allebei belang. Houd een dossier bij met je contracten, je andere klanten en je investeringen. Dat maakt een gesprek met de Belastingdienst veel makkelijker.

Bronnen

Regels en bedragen veranderen jaarlijks. Zie je iets dat niet meer klopt? Meld een fout.