Schijnzelfstandigheid beoordelen: de negen gezichtspunten

Hoe de beoordeling werkt

De vraag is of je opdracht feitelijk een arbeidsovereenkomst is. Daarvoor moeten drie dingen samen aanwezig zijn: je verricht zelf arbeid, je krijgt daarvoor loon en er is een gezagsverhouding. Of dat zo is, blijkt uit het totaalbeeld van de afspraken en hoe jullie die uitvoeren.

Het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 bevestigde wat de Hoge Raad al eerder zei: of jullie bedoelden dat het geen arbeidsovereenkomst is, doet er niet toe. Wat telt, is welke rechten en plichten jullie hebben afgesproken, en dat lees je mede af aan hoe jullie in de praktijk werken. Een contract waarin staat dat je zelfstandige bent, helpt dus niet als je werkt als een collega in loondienst.

De negen gezichtspunten

De Hoge Raad noemde negen omstandigheden die kunnen meewegen. De lijst is niet uitputtend en niet elk punt telt even zwaar. Bij elk punt staat een vraag die je over je eigen opdracht kunt stellen.

De aard en duur van het werk. Doe je een afgebakende klus, of werk je voor onbepaalde tijd mee aan het gewone werk van de organisatie?
Hoe het werk en de werktijden worden bepaald. Kies jij hoe en wanneer je werkt, of bepaalt de opdrachtgever dat zoals een leidinggevende?
Inbedding in de organisatie. Draai je mee in roosters, overleggen en teams zoals medewerkers in loondienst?
De plicht om het werk zelf te doen. Mag je iemand anders sturen, of moet jij het persoonlijk uitvoeren?
Hoe de afspraken tot stand kwamen. Heb je over tarief en voorwaarden onderhandeld, of kreeg je een standaardcontract voorgelegd?
Hoe de beloning wordt bepaald en uitbetaald. Stuur je facturen op basis van een resultaat of offerte, of krijg je maandelijks een vast bedrag?
De hoogte van de beloning. Ligt je tarief duidelijk boven wat een werknemer voor hetzelfde werk verdient?
Commercieel risico. Draag je zelf risico, bijvoorbeeld als het resultaat niet goed is of een klant niet betaalt?
Ondernemerschap. Gedraag je je in het economisch verkeer als ondernemer, of kun je dat? Denk aan acquisitie, je reputatie, het aantal opdrachtgevers en hoe lang je doorgaans voor één opdrachtgever werkt.

Herken je jezelf bij meerdere punten in de kant van de werknemer? Dan is dat geen uitspraak over je opdracht, maar wel een reden om de afspraken met je opdrachtgever opnieuw te bekijken.

Waarom ondernemerschap meetelt

De Hoge Raad noemde ondernemerschap in het Deliveroo-arrest voor het eerst zo uitdrukkelijk als gezichtspunt. In het Uber-arrest van 21 februari 2025 voegde hij toe dat er geen rangorde is tussen de gezichtspunten, dat ondernemerschap het verschil kan maken en dat ook omstandigheden buiten deze opdracht meetellen.

Ondernemerschap maakt een opdracht die verder sterk op een dienstverband lijkt dus niet vanzelf in orde, maar het kan wel de doorslag geven. Het oordeel gaat over de overeenkomst die je met deze opdrachtgever hebt.

Hulpmiddelen van de overheid

De Belastingdienst publiceerde een afwegingskader waarin de gezichtspunten met voorbeelden zijn uitgewerkt. Daarin staat hoe de Belastingdienst zelf naar een opdracht kijkt. Je kunt het samen met je opdrachtgever gebruiken om jullie samenwerking na te lopen.

Daarnaast is er de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van het ministerie van SZW, bedoeld voor opdrachtgevers. De uitkomst is een indicatie en geeft geen rechten. Bij een controle kijkt de Belastingdienst naar de werkelijke uitvoering, ook als de webmodule eerder iets anders aangaf.

Zo loop je je opdracht na

Neem de negen punten met je opdrachtgever door, het liefst voordat de opdracht begint. Schrijf per punt kort op hoe het in jullie samenwerking zit. Kijk daarna vooral naar de punten waar de praktijk anders is dan in het contract staat.

Herhaal dat bij een verlenging. Juist bij lange opdrachten schuift het werk ongemerkt op naar dat van een collega. Twijfel je over een contract of over de uitkomst, laat dan een jurist meekijken.

Bronnen

Regels en bedragen veranderen jaarlijks. Zie je iets dat niet meer klopt? Meld een fout.